Köpeği ısırmak

Seviyeni Koruyabilmek

“Bir köpek seni ısırdığında sen de onu ısırmazsın köpekler böyle yapar deyip yoluna devam edersin.”

İnsan hayatı boyunca farklı karakterlerle karşılaşır. Kimi nezaketle yaklaşır, kimi haksızlık eder; kimi yapıcı olur, kimi ise kırıcı. Böyle zamanlarda asıl belirleyici olan, karşımızdaki kişinin davranışı değil, bizim ona nasıl karşılık verdiğimizdir. Çünkü insanın olgunluğu, kendisine yapılanın aynısını yapmakta değil; doğru olanı yapabilme iradesinde ortaya çıkar.

Toplumda sıkça kullanılan bir benzetme vardır: “Bir köpek seni ısırdığında sen de onu ısırmazsın.” Bu söz, haksızlığa boyun eğmeyi değil, her davranışın aynı yöntemle karşılık bulmaması gerektiğini anlatır. İnsan, aklı ve vicdanıyla hareket edebildiği ölçüde insandır. Başkasının yanlışını taklit etmek, onu düzeltmez; sadece yanlışın alanını genişletir.

Öfke, karşılık gördükçe büyür. Hakaret hakareti, kabalık kabalığı, nefret ise yeni nefretleri besler. Eğer herkes kendisine yapılanı aynı şekilde geri vermeyi ilke edinirse, anlaşmazlıklar çözülmek yerine derinleşir. Bu nedenle güçlü karakterler, her tartışmanın içine çekilmek yerine hangi mücadeleye değer olduğunu ayırt edebilirler.

Olgun insan, davranışlarını karşısındakinin seviyesine göre değil, kendi ilkelerine göre belirler. Çünkü karakter, başkalarının tavırlarına göre şekil değiştiren bir elbise değildir. Aksine, en zor anlarda bile korunan bir duruştur.

Elbette bu anlayış, haksızlığa sessiz kalmak anlamına gelmez. Gerektiğinde hak aranır, yanlışın karşısında durulur ve adalet talep edilir. Ancak bunlar öfkenin yönlendirmesiyle değil; sağduyu, hukuk ve ölçülülük içinde yapılmalıdır. Amaç intikam almak değil, hakkı yerine ulaştırmaktır.

Hayatta herkesin enerjisini tüketen insanlar olacaktır. Sürekli tartışma çıkaran, kışkırtan veya kırıcı davranan kişilerle her defasında aynı zeminde mücadele etmek, çoğu zaman zaman ve huzur kaybından başka bir sonuç doğurmaz. Bazen en güçlü cevap, gereksiz çatışmanın parçası olmamaktır.

İnsan, kendisini başkalarının davranışlarıyla değil, kendi değerleriyle tanımlar. Başkasının öfkesi bizim karakterimizi belirlememelidir. Çünkü gerçek güç, her saldırıya cevap vermek değil; hangi saldırının seni değiştirmesine izin vermeyeceğini bilmektir.

Sonuç olarak, hayatın olgunluk ölçüsü her söze cevap vermek veya her davranışın karşılığını aynıyla vermek değildir. Asıl erdem, şartlar ne olursa olsun kendi ahlakını, nezaketini ve ilkelerini koruyabilmektir. İnsan, başkalarının yanlışlarını tekrar ederek değil; doğrularına sadık kalarak büyür.